Doneer

Compassion Rising Tour 2025: Helsinki + Lübeck

Panorama Helsinki
Foto's van Helsinki

17-19 September: derde editie van de Helsinki Biënnale voor Hedendaagse Kunst

Onderweg van de ferry terminal naar mijn hostel hing een affiche voor de Helsinki kunstbiënnale, die in haar allerlaatste week zat. Zondag zou ze ten einde lopen. Wat een meevaller dat ik nog net op tijd was.
 
De biënnale vond plaats op drie locaties: In het Esplanadepark (vijf kunstenaars), Vallisaari eiland (25 kunstenaars) en het Helsinki Art Museum (HAM – 15 kunstenaars).
Ik heb de drie locaties bezocht en een vrij uitgebreide reportage gemaakt. Wat me opviel was dat tweederde van de kunstenaars vrouwen waren. De twee curatoren ook, misschien had dat er iets mee te maken.
 
Het thema van de biënnale was ‘Shelter’. Het haalde zijn inspiratie bij de flora en fauna van het voormalige militaire vestingeiland Vallisaari, dat nu al tientallen jaren niet meer bewoond was en aan de natuur werd teruggegeven. In de jaren 1950 woonde hier nog een dorpsgemeenschap van 250 personen, met een school en verschillende café’s.
 
De biënnale reflecteerde op de kwetsbare relatie tussen mens en de natuur. De kunstwerken gingen verder dan het antropocentrisch perspectief. De curatoren stelden de menselijke dominantie in vraag door niet-menselijke actoren, zoals planten, dieren, schimmels en mineralen op de voorgrond te plaatsen. Ze geloven dat deze perspectiefverschuiving een nieuw bewustzijn met zich kan meebrengen, met meer compassie en respect voor andere levende wezens. De biënnale streeft ernaar nieuwe beschermingsruimtes te creëren en positieve milieuacties te stimuleren.

‘Tidal Tears’ van Hans Rosenström (Vallisaari eiland) 

Tegen de achtergrond van de wereldwijde milieucrisis en de klimaatverandering roept de Biënnale op nieuwe denkwijzen te ontwikkelen die ecologie en klimaatproblematiek holistisch benaderen. Om die reden werden er ook kunstenaars uit inheemse gemeenschappen, zoals de Sami en Zuid-Amerikaanse indianen, uitgenodigd.
 
Het werk van de kunstenaars varieert van microscopisch onderzoek — algen, bacteria, compostwormpjes… tot bredere speculatieve herinterpretaties van mogelijke toekomsten.
 
In het Flickr-fotoalbum staat er onder elke foto een link naar de biografie van de artiest en meer informatie over zijn/haar inspiratie en artistiek onderzoek. Het is raadzaam die info te lezen om de totstandkoming van de werken beter te kunnen plaatsen.
 
Twee werken die me de keel snoerden waren ‘Stranding’, beelden van aangespoelde dolfijnen gemaakt van afval plastiek, en de verstilde video in zachte grijstinten ‘Teardrops of my grandmother’, waarin de Sami kunstenares zegt dat haar leven ook zal ophouden wanneer haar arctische leefomgeving verdwijnt wegens klimaatverandering. Die heb ik twee keer bekeken. Zo mooi gefilmd.

‘Stranding’ van Sara Bjarland (Vallisaari eiland) 

Foto's Helsinki Kunstbiënnale

20-21 september: Helsinki - Travemünde (DE) per boot

Dit is de langste bootreis die ik ooit gemaakt heb: 31 uren op zee. Vertrek zaterdag om 15 uur in Helsinki en aankomst zondag om 21 uur plaatselijke tijd (22 uur Finse tijd) in Travemünde.
 
Toen ik deze reis boekte, kostte de goedkoopste beschikbare kajuit +200 euro. Buitensporig voor één nachtje slapen. Het was een kajuit voor 4 personen, zoveel bedden had ik niet van doen. Ik reserveerde dan maar de goedkoopste optie, een ‘reclining chair’, en nam op de boot mijn eigen luchtmatrasje en slaapzak mee naar boven, in de hoop dat ik wel ergens een plekje zou vinden om het te spreiden.
 
Dat lukte zonder enig probleem in een aparte ruimte met een 30-tal reclining chairs die ik voor mij alleen had op één medepassagier na. Gemakshalve probeerde ik eerst op de zittingen van drie aaneensluitende zetels te liggen, maar dat zou ongetwijfeld leiden tot een geradbraakte morgenstond. De zittingen waren heel smal en ongemakkelijk om op te liggen, en bovendien ook te kort. De zetelleuningen konden niet platgelegd worden, het waren geen reclining chairs.
 
Tussen de scheepswand en de eerste rij stoelen vond ik een geschikte plek om mijn bed ietwat uit het zicht te installeren, en ik sliep er heerlijk de klok rond. Hiermee haalde ik wat slaap in van de voorbije nachten in Helsinki, waar mijn nachtrust dikwijls verstoord werd door de typische hostelgeluiden.

Bedje gespreid

Het zachte en regelmatige geronk van de scheepsmotoren bezorgden me een deugddoende nachtrust.
 
Naast ‘zeestaren’, mijmeren over de voorbije reis, vooruitblikken naar wat me thuis te wachten stond en wat rondwandelen op het winderige dek, bracht ik de lange uren door met het schrijven van achterstallige berichten.  In omgekeerd chronologische volgorde: Helsinki, mijn bezoek aan een Boeddhistisch centrum in Tallinn, Riga en Vilnius. De teksten posten ging niet omdat er op zee geen netwerk was. 
 
En verrassend toeval: zondagmiddag zag ik op Eurosport de wedstrijd België-Finland op het wereldkampioenschap volleybal op de Filippijnen. Tot grote treurnis van de Finnen aan boord, heeft België glansrijk gewonnen.
 
Na aankomst in Travemünde moest ik nog 20 km fietsen tot Lübeck. Het deed goed om opnieuw in beweging te zijn met de wind om mijn oren, na 31 uur vrijwel immobiel op de boot. Er zaten enkele kilometers op een onverlicht grindpad naast een spoorlijn bij. Enkel het fietslicht om het pad te volgen, maar dat was gelukkig vrij sterk en het was een zacht glooiend grindpad met weinig putten. Na een tweetal kilometer was er een oversteek over de spoorlijn en kon ik aan de overzijde op een verlicht fietspad naast de rijbaan verder tot in Lübeck.
 
Om 10 uur ’s avonds en met een wachtende hostelbaas, want inchecken kon normaal gezien maar tot 22 uur, ging ik het avontuur in het donker niet gaan  opzoeken.

Vaarroute van Helsinki naar Travemünde

22 september: Günter Grass huis in Lübeck

Ik voelde me een beetje ‘uitgemuseumd’ na drie opeenvolgende stadsbezoeken — Tallinn, Helsinki en Lübeck — maar voor het Günter Grass huis maakte ik een uitzondering. Tot zijn dood tien jaar geleden, in 2015, woonde de schrijver-Nobelprijswinnaar/beeldend kunstenaar hier.
Hij werd geboren in Danzig (Gdansk) toen het nog een ‘vrijstad’ was onder auspiciën van de Volkenbond (1920-39). Een stad die ik eerder deze tocht ook aandeed.
 
Het levensverhaal van Grass wordt goed gedocumenteerd op internet, dat ga ik hier niet neerpennen.
Wel maakte ik enkele foto’s van zijn beeldend werk, omdat ik vermoedde dat dit minder bekend was dan zijn boeken.
Günter Grass is onder andere bekend als auteur van ‘Die Blechtrommel’ in 1979 verfilmd door Volker Schlöndorff.

5x Oskar uit ‘Die Blechtrommel’

22-24 september: Lübeck - 2 musea en stadswandeling

Drie dagen rondhangen in Lübeck, in afwachting van een FlixBus die mijn fiets kon meenemen. Een ongepland stadsbezoek. Eigenlijk waren die drie dagen er wat te veel aan. Gelukkig was het mooi weer.
 
Na het Günter Grass huis, bezocht ik het Willy Brandt museum en en het Europees Hansemuseum. In het eerste leerde ik dat Willy Brandt geboren werd als Herbert Frahm, maar bij het aan de macht komen van de Nazi’s in 1933 zijn naam veranderde in Willy Brandt. Hij ontvluchtte de repressie van Socialisten en Communisten en trok via Denemarken naar Noorwegen. In 1938 namen de Nazi’s zijn Duits staatsburgerschap af en in 1940 kreeg hij de Noorse nationaliteit. Na de invasie van de Nazi’s in Noorwegen vluchtte hij naar Zweden.
 
Na de oorlog keerde hij terug naar Duitsland en, om een lang verhaal kort te maken, was dat het begin van zijn succesvolle politieke carrière als SPD politicus, overtuigde Europeaan en internationaal vredesgezant, waarvoor hij in 1971 de Nobelprijs kreeg.
 
Woensdag zou mijn bus pas om 21 uur vertrekken en wandelde ik in de namiddag nog eens door het Europees Hansemuseum. Een indrukwekkende presentatie, maar de overvloed aan informatie ging er niet meer bij. Eigenlijk genoot ik nog het meest van het rustige en serene Dominicanenklooster dat ook in het ticket vervat zat.

Düvekenstraße

Foto's van Lübeck
Deel deze post op social media
Doneer

Lees meer...

nl_NL_formal
en_GB fr_FR es_ES nl_NL_formal