Doneer

Compassion Rising Tour 2025: Kaunas – Kunst en Cultuur

Foto's van Kaunas

24 augustus: Kaunas - Ciurlionis museum

Ciurlionis (1875-1911), musicus en beeldend kunstenaar, is een van Litouwens belangrijkste kunstenaars. In Kaunas is een heel museum aan zijn werk gewijd. Dit jaar wordt zijn 150ste verjaardag gevierd met een speciale tentoonstelling: “From Amber to the Stars with M.K. Čiurlionis”. De zee en de kosmos waren namelijk zijn favoriete thema’s.
De tentoonstelling toont werk van Ciurlionis, zijn tijdgenoten en hedendaagse kunstenaars rond die thema’s. Zie toelichting onder sommige foto’s.
Verder is er nog een permanente tentoonstelling van Ciurlionis ‘ werk, waar ik snel moest doorspurten wegens tijdgebrek.
Idem voor de tweede verdieping met volkskunst van de 14de tot 20ste eeuw).

Ciurlionis: Friendship (1906/07)

Op de benedenverdieping was een boeiende hall gewijd aan ‘Litouwen, het land van de kruisen’.
De kerstening van Litouwen verliep naar verluidt moeizaam: pas in de 17de eeuw slaagden Jezuïeten erin het land te kristianiseren. Daarna sproten artistiek vormgegeven kruisen overal de grond uit, ter herinnering aan overledenen of als symbolen van spirituele bescherming tegen allerlei onheil.
Tijdens de Sovjet bezetting was de godsdienst belijden een vorm van dissidentie.
De kruisen werden neergepoot bij gevaarlijke plaatsen, aan het begin van een dorp of bij woningen. Daar waren ze ook een statussymbool.
Ik heb er onderweg inderdaad al heel veel tegengekomen.

‘Litouwen, het land van de kruisen’

25 augustus: Kiemo Galerija (Yard Gallery)

Dit is nu eens een initiatief waar ik gelukkig van word en waarover ik met plezier schrijf!
 
De binnenplaats in kwestie dateert van tussen de twee wereldoorlogen. Indertijd was het een plek waar de bewoners van de appartementen die erop uitkwamen samen van alles deden. Er stond een lange tafel, er werden bloemen geplant, plezier gemaakt en in moeilijkere tijden hielp en troostte me elkaar.
 
Door de komst van de auto verloederde de binnenplaats tot een parkeerplaats, waar zelfs afval achtergelaten werd.
 
Kunstenaar Vytenis Jakas wilde hieraan verhelpen en creëerde met de hulp van andere kunstenaars en bewoners de Yard Gallery.
 
De muren vertellen de verhalen van Joodse bewoners van vóór de holocaust (waarin 90% van de Litouwse Joden werd omgebracht), van huidige bewoners, van dromen en verlangens….
De binnenplaats is nu opnieuw een gemeenschapsvormende plek waar mensen creatief bezig zijn.
 
Bij veel werken stond een QR code met achtergrondinformatie. Die heb ik onder de foto’s geplakt, wat me veel tikwerk bespaard heeft 😜
Foto's van Kaunas Yard Gallery
Ik zie hier ook een parallel met het eerder ten dode opgeschreven Vlaamse polderdorp Doel: eerst een hechte dorpsgemeenschap; dan de dreiging van havenuitbreiding en verjaging van de inwoners; verloedering en nu hopelijk terug een wederopstanding. Ik hoop dat het dorp weer een hechte dorpsgemeenschap wordt, weliswaar met nieuwe bewoners, en dat het niet wordt overgeleverd aan graaierige projectontwikkelaars.
 
Een gelijkaardig kunstinitiatief om de oorspronkelijke bewoners te gedenken en de geschiedenis van het dorp te vertellen zou mooi zijn.

‘Veilige buurt’ – Een van de vele muurschilderingen in de galerij

Op maandag zijn de musea in Kaunas gesloten. Daarom maakte ik na mijn bezoek aan Yard Gallery een stadswandeling. Eerst oostwaarts via de 1,7 km lange Laisvės boulevard tot aan de protserige, megagrote Sobor – Aartsengel Michael kerk. Dat neo-byzantijnse gebouw werd vanaf 1895 neergepoot door de Russische Tsaar Alexander III als een garnizoenskerk, Sobor. In 1919 werd het een Katholieke kerk, onder de Sovjets was het een museum en na de onafhankelijkheid werd het weer een kerk.

Toen ik eraan kwam was de kerk gesloten. Ze sloot al om 14:30.
Naast die kerk bevond zich de Mykolas Žilinskas Art Gallery. Een hedendaags gebouw van 1989 dat nu al aan restauratie toe was. Aan de ingang van dat gebouw werd de bekende ‘Man’ sculptuur van Petras Mazūras uit 1986 geplaatst.
Een eye-catcher.
 
Een beetje voorbij deze kerk bevond zich het Tibet Square van Kaunas. Zoals Robertas me al zei is het slechts een klein pleintje met enkel een bord met de naam van het plein in het Litouws en een wegwijzer naar Lhasa. Maar het feit dat de stad de naam ‘Tibet’ handhaaft betekent al veel, want China probeert niet enkel de cultuur en de taal van Tibet te vernietigen, het wil ook de naam van het land wijzigen in Xizang. Tibet moet helemaal in de vergeetput…
 
Daarna wandelde ik via een parallelstraat richting oude stad, die zich in de punt bevond van de samenvloeiing van de rivieren Nemunas en Neris, de twee grootste rivieren van Litouwen.
 
Onderweg trok ik een aantal interessante gebouwen of mooie details die me opvielen. Kaunas is de stad met de meeste modernistische gebouwen uit het interbellum. Veel van die gebouwen kregen een EU erfgoed label.
 
Het was wisselvallig weer met regelmatig een stevige regenvlaag afgewisseld met een voorzichtig zonnetje. Dit onstabiele weer veroorzaakte spectaculaire luchten die ook het fotograferen waard waren.

Mykolas Žilinskas Art Gallery en ‘Man’ sculpture van Petras Mazūras

26 augustus: museumwoning van Antanas Žmuidzinavičius

Vandaag bezocht ik de museumwoning van de landschapsschilder Antanas Žmuidzinavičius (1876-1966), een tijdgenoot van Ciurlionis. Naast zijn atelier en enkele van zijn privévertrekken werd er ook een aantal van zijn werken tentoongesteld.
 
Op de eerste verdieping stond een tijdelijke tentoonstelling van de schilder Adolis Jonas Krištopats (1925-2000) naar aanleiding van zijn 100ste geboortedag: The Earth and Spring to One’s Own Self.
 
Adolis werkt met frisse pastelkleuren met hier en daar een krachtige toets in een primaire of secundaire kleur. In de jaren ’70 maakte hij voornamelijk expressionistische portretten van bekende Litouwers. Daarna begon hij geleidelijk aan meer en meer te abstraheren. Mooi, fris werk, het beviel mij meer dan het oeuvre van Ciurlionis.
 

Žmuidzinavičius verzamelde 3000 beelden van de duivel, die in een aangebouwde vleugel naast zijn woning getoond werden. Het is het enige ‘duivelsmuseum’ ter wereld.

Omdat ik in mijn jeugd naar ‘de school van de duivel’ ging (het niet-katholieke atheneum van Mortsel) kon ik deze collectie niet links laten liggen.
 
Op de benedenverdieping werden beeldjes getoond met zaken die de duivel gebruikte bij zijn vilaine truken om mensen te beduvelen of te verleiden tot het kwade: drank (vodka), tabak, muziek… en de vermommingen die hij hierbij gebruikte.
 
De tweede verdieping documenteerde de talrijke volksverhalen die over de duivel de ronde deden.
Boven stonden duivels uit vrijwel alle continenten, of zijn verwanten uit de plaatselijke culturen.
 

De tentoonstelling eindigde gepast met een hagelwitte engelenhemel, zodat je gelouterd van alle zonden het museum kon verlaten.

Tijdens mijn kuiertochten door de stad kwam ik heel wat muurschilderingen tegen. Onder de Sovjet bezetting was graffiti een uiting van verzet. Vandaag verfraaien talrijke mooie muurschilderingen het stadsbeeld.

Antanas Žmuidzinavičius – Red evening (1912)

alle foto's van Litouwen
Deel deze post op social media
Doneer

Lees meer...

nl_NL_formal
en_GB fr_FR es_ES nl_NL_formal